به پایگاه پرسمان جامع عالِمون خوش آمدید , مکانی برای پرسش سوال و دریافت پاسخ از دیگر کاربران این مجموعه.
4 نفر آنلاین
0 عضو و 4 مهمان در سایت حاضرند
0 امتیاز
879 بازدید

معتل را تعریف کنید و اقسام آن را نام ببرید.

تعریف معتلّ: ص6۱: کلمهای که همه یا برخی از حروف اصلی آن حرف علّّه )واو، یاء، الف( باشد.

اقسام معتلّ:  ص6۱: معتل هفت قسم است: ۱. مثال)معتل الفاء(، ٢. اجوف)معتل العین( ،3. ناقص)معتل اللام( ،٤. لفیف مفروق)معتل الفاءواللام( ،5. لفیف مقرون)معتل الفاءوالعین( ،6. لفیف مقرون)معتل العینواللام( ،7. معتل الفاءوالعینواللام

چند دسته قاعده اعلال داریم؟ آنها را ذکر کنید.

ص۸٠۱: دو دسته: دستهی۱. قواعد خصوصی اعلال که در نوع خاصی از کلمه جاری میشوند؛ مانند: «مضارع و مصدر مثال واوی ثلاثی مجرد»، «ماضی اجوف ثلاثی مجرد»، «فعل امر و مضارع مجزوم ناقص»، «مصدر ثلاثی مزید»، «مصغّّر» و...   و دستهی٢. قواعد عمومی اعلال که به نوع خاصی از کلمه اختصاص ندارد.

  

قواعد عمومی اعلال به چند دسته تقسیم میشوند؟ توضیح دهید.

ص ۸٠۱: قواعد عمومی اعلال مجموعا ٠۱ قاعده هستند که به سه دسته تقسیم میشوند:

۱. اعلال سکونی )از قاعده ۱ تا 3(، ٢. اعلال قلبی )از قاعده ٤ تا ٩(، 3. اعلال حذفی )قاعده ٠۱(

حرکت عارضی چیست؟ موارد آن را نام ببرید.

ص٢۱۱: دو نوع حرکت را «حرکت عارضی» مینامند:

نوع یکم:حرکتی که برای از بین بردن برخورد دو ساکن ):دفع التقاء ساکنََین( به حرفی داده شود. مانند: إخشَیِ اللهَ.

نوع دوم: حرکتی که در سه مورد ذیل به حرفی به خاطر حرف پس از آن داده میشود: ۱. فتحه قبل از الف ،٢. فتحه قبل از علامت تثنیه اسم ):ـانِ،ـَیْنِ( ،3. کسره قبل یاء نسبت؛ مانند: غزوََا، أخوََان، علوِیّ.

 

در چه مواردی حرف علّّه در حکم حرف صحیح است و اعلال نمیشود؟

ص۱۱5: در دوازده مورد ذیل )توجه: برای هر مورد یک مثال در بین پرانتز آمده( : ۱. عین الفعل لفیف مقرون)قَوِیَ( ،٢. عین الفعل کلمهای با معنای عیب ظاهر یا رنگ یا حلیه]:حالت،خلقت،شکل[)أبیض( ،3. کلمهای که بعد عین الفعل، حرف مد باشد .

قاعده٢و۸ اجرا نمیشود اما سایر قواعد جاری است.)جیُُوش( ،٤. عله غیرآخر در کلمه ملحق )جدوََل( ،5. عله مشدّّد )مصوََّّر( ،6.

سماعا در برخی کلمات )إستحوَذَ( ،7. عین الفعل اسم آلت )مِقوَدَ( ،۸. عین الفعل جمع قلّّة )أعیُُن( ،٩. عین الفعل وزن تفعیل )تقوِِیم( ،٠۱. عین الفعل افعل تفضیل )أهوََن( ،۱۱. عین الفعل صیغه تعجّّب )ما أقوَمَ زیداً، أقوِِم بزیدٍ( ،٢۱. عین الفعل وزن فَعََلان )فَوََران(

صورت اعلال شده هر یک از کلمات ذیل چنانچه اعلال میشوند- و شماره قاعده یا قواعدی که در آن اجرا میشود را بنویسید.

توضیح: معنای )ر.ک: رجوع کنید( )ق: قاعده(

شمارهقاعده

صورتاعلالشده

کلمه

شمارهقاعده

صورتاعلالشده

کلمه

 ۸

نََاس

نَوَسَ

 3

تجریِْ

تَجریُِ

 5

دانِیََة

دانِوََة

 ۱٠ ،٤ ،۱

أقِوْمْ: أقِیْمْ: أقِمْ

أقْوِمْ

 ۱٠ ،۱

مَقُوْولََة: مَقُولَةَ

مَقْوُولَةَ

 3

یبدُوْ

یَبدُوُ

 ۱

یَمِیْلُ

یَمْیِلُ

 ٤ ،۱

مُهِوْْن: مُهِیْْن

مُهْوِنِ

ر.ک: ق۱

اعلال ندارد؛

حُووِلَ

 ۸ ،۱

یَنَیْلُ: یَنَاْلُ

یَنْیَلُ

 ۱٠ ،٢

یَأتُیْونَ: یأَتُونَ

یَأتِیُونَ

ر.ک: ق۱

اعلال ندارد؛

دُمْیََة

ر.ک: ق۸

اعلال ندارد؛

غَزَوََا

 5

مُحِیَ

مُحِوَ

 ۱٠ ،۸

بَدَاتْ: بَدَتْ

بدََوَتْ

 ۱٠ ،٢

اُعْفُوْْوا: اُعْفُُوا

اُعْفُوُُوا

 ۸ ،۱

مَثَوْبََة: مَثاَبََة

مَثْوَبَةَ

 ۱٠ ،۸

إشْتَرََاو: إشْتَرََوا

إشْتَرَیُوُا

 ۱٠ ،3 ،5

غازِیُنْ: غازِیْنْ: غازِنْ ): غازٍ(

غازِوٌ):غازِوُنْ(

 7

یُوْقِضُ

یُیْقِضُ

 ۱

تَغِیْبُ

تَغْیِبُ

 ٤

إیْْراد

إوْْراد

 3

أرْجُوْ

أرْجُوُ

 ۸

مُعْتََاد

مُعْتَوِِد

 ۱٠ ،٢

رامِیْینَ: رامِینَ

رامِیِینَ

 7

توْبِسُ

تُیْبِسُ

 ۸ ،۱

مَقَوْمْ: مَقَاَم

مَقْوََم

 6

تُعْلَیْنَ

تُعْلَوْنَ

 ۸ ،6

تُغْزَیُ: تُغْزََی

تُغْزَوُ

 7

مُوْقِنُُون

مُیْقِنُُون

 ۱٠ ،۸ ،6

تُعْلَیُونَ: تُعْلَاونَ:

تُعْلَونَ

تُعْلَوُونَ

 ٤ ،٢

لِوْمَتََا: لِیْمَتََا

لُوِمَتََا

 ۱٠ ،٢ ،6

مُحِیُُوا: مُحُیْْوا: مُحُوُا

مُحِوُُوا

ر.ک: ق۱

اعلال ندارد؛

تُقُوولَِ

 ۱٠ ،۸

فَتَانْ: فَتَنْ ):فَتیً(

فَتَیٌ):فَتَیُنْ(

ص۱۱3؛ پاورقی ٤

مَکُیْْول: مَکُیْْل: مَکِیْْل

مَکْیُُول

 ۸ ،۱

مَرَوْْح: مَرََاح

مَرْوََح

 ۸

سَاقَ

سَوَقَ

 ۱٠ ،۸

تَخْشَاونَ: تَخْشَونَ

تَخْشَیُونَ

 ۱٠ ،3

واقِیْنْ: واقِنْ ):واقٍ(

واقِیٌ):واقِیُنْ(

در افعال ثلاثی مجرد در این آیات چه اعلالی رُُخ داده است؟ بر اساس چه قاعدهای؟

وَمِنَ النَّاسِ مََن یشَْرِِی نَفْسَهُ ابْتِغََاء مَرْضَاتِ اللّهِ وَاللّهُ رَؤُوفٌ باِلْعِبَادِ

یَشْرِِی

افعال ثلاثی مجرد

سکونی

نوع اعلال

 3

قاعده

فمََاَ بَکَتْ عَلَیْهمُِ السمَََّاء وَالْأَرْضُ وَمَاَ کاَنُُوا مُنظرَِینَ

کَوَنُُوا: کاَنُُوا

بَکَیَتْ: بَکاَتْ: بَکَتْ

افعال ثلاثی مجرد

قلبی

قلبی و حذفی

نوع اعلال

 ۸

 ۱٠ ،۸

قاعده

وَدَخَلَ جَنَّتَهُ وَهُوَ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهِ قَالَ مَاَ أَظُنُّ أََن تَبِیدَ هَذِهِ أَبَدًًا

تَبْیِدَ: تَبِیدَ

أَظُنُّ

قَوَلَ: قَالَ

دخَلَ

افعال ثلاثی مجرد

سکونی

معتل نیست

قلبی

معتل نیست

نوع اعلال

 ۱

 ==

 ۸

 ==

قاعده

قاَلَ هَلْ یَسْمعَُونَکُمْ إِذْ تَدْعُونَ

تدَعُْوُونَ: تَدْعُوْونَ: تَدْعُونَ

یَسْمَعُُونـ

قَوَلَ: قاَلَ

افعال ثلاثی مجرد

سکونی و حذفی

معتل نیست

قلبی

نوع اعلال

 ۱٠ ،٢

 ==

 ۸

قاعده

وَلمََّاَّ وَرَدَ مَاَء مَدیَْنَ وَجَدَ عَلَیْهِ أُمَّةً مِّنَ الناَّسِ یسَْقُونَ وَوَجَدَ مِِن دُونِهِمُ امْرَأتَیْنِ تَذُودَانِ قَالَ مََا خَطْبُکُمََا قَالَتََا لََا نَسْقِِی حَتََّّى یُصْدِرَ الرِّعََاء وَأَبُونََا شَیْخٌ کَبِیرٌ

تَذْوُدَانِ: تَذُوْدَانِ

یَسْقِیُونَ: یَسْقُیْونَ: یَسْقُونَ

وَجَدَ

وَرَدَ

افعال ثلاثی مجرد

سکونی

سکونی و حذفی

معتل هست اما مُعَلّ نیست

معتل هست اما مُعَلّ نیست

نوع اعلال

 ۱

 ۱٠ ،٢

 ==

 ==

قاعده

  

  

  

  

  

یُصْدیُصْدِرَرَ

نَسْقنَسْقِیُیُ: نَسْقنَسْقِیِی

قَوَلَتََا: قَالَتََا

قَوَلَ: قَالَ

افعال ثلاثی مجرد

معتل نیست

سکونی

قلبی

قلبی

نوع اعلال

 ==

 3

 ۸

 ۸

قاعده

أَلَا إِنَّهمُْ یَثْنُونَ صُدُورَهمُْ لِیَسْتَخْفُواْ مِنْهُ أََلا حِینَ یَسْتَغْشُونَ ثِیَابَهُمْ یعَْلَمُ مَاَ یُسرُِّونَ وَمََا یعُْلِنُونَ إِنَّهُ عَلِیمٌ بِذاَتِ الصُّدُورِ

ثلاثی مزید:

یُسِرُّونَ، یُعْلِنُونَ

یَعْلَمُ

ثلاثی مزید:

یَسْتَغْشِیوُنَ:

یَسْتَغْشُیوْنَ: یَسْتَغْشوُنَ

ثلاثی مزید: لِیَسْتَخْفیُِواْ:

لِیَسْتَخفُْیْواْ: لِیسَْتَخفُْواْ

یَثْنِیُونَ: یَثْنیُْونَ:

یَثْنُونَ

افعال ثلاثی مجرد

معتل نیست

معتل نیست

سکونی و حذفی

سکونی و حذفی

سکونی و حذفی

نوع اعلال

 ==

 ==

 ۱٠ ،٢

 ۱٠ ،٢

 ۱٠ ،٢

قاعده

مِِّّن وَرَآئِهِ جَهَنَّمُ وَ یسُْقََى مِِن مََّّاء صَدِیدٍ

یُسْقىَُ: یُسْقََى

افعال ثلاثی مجرد

قلبی

نوع اعلال

 ۸

قاعده

وَمََن یَقُلْ مِنْهُمْ إِنِِّّی إِلَهٌ مِِّّن دُونِهِ فَذَلِکَ نَجْزِیهِ جَهَنَّمَ کَذَلِکَ نَجْزِِی الظَّالِمِینَ

نَجْزِیُ: نَجْزِیِ

یَقْوُلْ: یَقُوْلْ: یَقُلْ

افعال ثلاثی مجرد

سکونی

سکونی و حذفی

نوع اعلال

 3

 ۱٠ ،۱

قاعده

وَقاَلُُوا ماَلِ هَذََا الرَّسُولِ یَأْکُلُ الطعَّاَمَ وَیمَْشِِی فِِی الْأَسْوَاقِ لَوْلََا أُنزِلَ إِلَیْهِ مَلَکٌ فَیَکُونَ مَعَهُ نَذِیرًًا

ـیَکْوُنَ: ـیَکُونَ

ثلاثی مزید: أُنزِلَ

یَمْشِیُ: یَمْشِِی

یَأْکُلُ

قَوَلُُوا: قَالُُوا

افعال ثلاثی مجرد

سکونی

معتل نیست

سکونی

معتل نیست

قلبی

نوع اعلال

 ۱

 ==

 3

 ==

 ۸

قاعده

  

در سؤالات و تمارین صرف توسط (مدیر کل سایت) (88.5k امتیاز)

لطفا وارد شده یا عضو شوید تا بتوانید سوال بپرسید

...