به پایگاه پرسمان جامع عالِمون خوش آمدید , مکانی برای پرسش سوال و دریافت پاسخ از دیگر کاربران این مجموعه.
5 نفر آنلاین
0 عضو و 5 مهمان در سایت حاضرند

تمرینات کتاب هدایه فی النحو (66)

0 امتیاز
19 بازدید

1- حروف مشبهة بالفعل چندتا بوده و عمل آنها چيست؟

2- بعد از الحاق ماء كافه به حروف مشبهة بالفعل آيا واجب است بر سر جمله اسميّه داخل شوند؟

3- مواضعى كه واجب است «انّ» به كسر همزه خوانده شود را شمرده و براى آنها مثال بزنيد.

4- مواضعى كه واجب است «انّ» به فتح همزه خوانده شود را بشماريد.

5- آنچه به اسم «انّ» عطف مى‏شود اعرابش چيست؟

6- در جملات زير اسم «انّ» را از خبر آن مشخص كنيد و سبب كسر همزه يا فتح آنرا ذكر نماييد.

الف: «كلّا إنّها لظى نزّاعة للشّوى» (المعارج: 70- 15 و 16)

ب: «قل أوحى إلىّ أنّه استمع نفر من الجنّ فقالوا إنّا سمعنا قرآنا عجبا» (الجن: 72- 1)

ج: «فوربّ السّمآء و الأرض إنّه لحقّ مثل ما أنّكم تنطقون» (الذاريات: 51- 23)

د: «و القرآن الحكيم إنّك لمن المرسلين» (يس: 36- 2 و 3)

ه: «فلولا أنّه كان من المسبحين للبث فى بطنه الى يوم يبعثون» (الصافات: 37- 142 و 143)

و: «ذلك بأنّ اللّه هو الحقّ و أنّ ما يدعونه هو الباطل و أنّ اللّه هو العلىّ الكبير» (الحج: 22- 62)

ز: «و من آياته أنّك ترى الأرض خاشعة» (فصّلت: 41- 39)

ح: «و لو أنّهم آمنوا و اتّقوا لمثوبة من اللّه خير» (البقرة: 2- 103

ط: «أولم يكفهم أنّا أنزلنا عليك الكتاب يتلى عليهم ...» (العنكبوت: 29- 51)

ى: «... و لا تخافون أنّكم أشركتم باللّه ما لم ينزّل به عليكم سلطانا ...» (الانعام: 6-

ك: «إنّا أنزلناه في ليلة القدر» (القدر: 97- 1)

ل: «و آتيناه من الكنوز ما إن مفاتحه لتنوء بالعصبة أولى القوّة ...» (القصص: 28- 76)

م: «إذا جائك المنافقون قالوا نشهد إنّك لرسول اللّه و اللّه يعلم إنّك لرسوله و اللّه يشهد إنّ المنافقين لكاذبون» (المنافقون: 63- 1)

7- در جملات زير معيّن كنيد كه همزه انّ مفتوح است يا مكسور:

1- «انّ العلم يعزّز صاحبه».

2- «بلغنى انّك راحل».

3- «خرجت من المدرسة قبل انّك أتيت».

4- «قلت انّك ودود».

5- «سمع انّ العسكر منصور».

6- «انّك لو اجتهدت لأكرمتك».

7- «انّ المجاهد في سبيل اللّه لهو الفائز».

8- «عرفت انّك مقيم».

9- «لو انك حججت لكان خيرا لك».

10- «عندى انّك مستحق للكرامة».

11- «عجبت من انّك جبان».

8- دو جمله زير را تركيب كرده و اعراب كلماتشان را بيان كنيد:

الف: «و أذان من اللّه و رسوله إلى النّاس يوم الحجّ الأكبر أنّ اللّه برى‏ء من المشركين و رسوله ...» (التوبة: 9- 3)

ب: «قل إنّما أنا بشر مثلكم يوحى الىّ أنّما إلهكم إله واحد ...» (الكهف: 18- 110)

سوال شده 7 مرداد 1398 در هدایه توسط admin (مدیر کل سایت) (88,490 امتیاز)

1 پاسخ

0 امتیاز

1- حروف مشبهة بالفعل شش تا بوده و بر سر جمله اسميه داخل شده و به‏

اسم نصب و به خبر رفع مى‏دهند اين حروف عبارتند از: انّ، كأنّ، ليت، لعلّ، لكنّ‏

2- بعد از الحاق ماء كافه به حروف مشبهة بالفعل اين حروف بر افعال داخل مى‏شوند نه بر جمله اسميّه چنانچه مى‏گويند: انّما قام زيد

3- موارد وجوب كسر همزه انّ عبارتند از:

الف: زمانيكه انّ در ابتداء كلام واقع شود مانند: انّ زيدا قائم‏

ب: زمانيكه بعد از ماده قول قرار گيرد همچون: يقول انّها بقرة

ج: بعد از موصول مانند: رأيت الّذى انّ اباه الماجد

د: در موردى كه بر سر خبرش لام درآمده باشد مانند: انّ زيدا لقائم‏

ه: در ابتداء جمله‏اى كه صفت مى‏باشد مانند: مررت برجل انّه عالم‏

و: در ابتداء جمله حاليه مانند: كما اخرجك ربّك من بيتك بالحق و انّ فريقا من المؤمنين لكارهون‏

ز: در ابتداء جمله‏اى كه مضاف اليه است مانند: جلست اذ انّ عمرا جالس‏

ح: بعد از قسم مانند: حم و الكتاب المبين انّا انزلناه‏

ط: بعد از امر مانند: ذق انّك انت العزيز الكريم‏

ى: بعد از نهى مانند: لا تحزن انّ اللّه معنا

ك: بعد از حروف نداء مانند: يا لوط انّا رسل ربّك‏

ل: بعد از ثمّ مانند: ثمّ انّكم ايّها الضّالون المكذّبون لآكلون من شجر من زقّوم‏

م: بعد از كلّا مانند: كلّا انّ الانسان ليطغى‏

ن: زمانيكه خبر باشد از اسم عين «ذات» مانند: زيد انّه عالم‏

س: زمانيكه بعد از فعل قلبى كه بواسطه لام معلّق شده بيايد مانند: اعلم انّه لذو تقى‏

4- موارد وجوب فتح همزه انّ عبارتند از:

الف: در موردى كه انّ با اسم و خبرش فاعل باشند مانند: بلغنى انّ زيدا عالم‏

ب: در موردى كه مففعول باشد مانند: كرهت انّك قائم‏

ج: در موردى كه مضاف اليه باشد مانند: اعجبنى اشتهار انّك فاضل‏

د: در موردى كه مبتداء باشد مانند: عندى انّك قائم‏

ه: در موردى كه مجرور به حرف باشد مانند: عجبت من انّ زيدا قائم‏

و: بعد از «لو» مانند: لو انّك عندنا لا خدمك‏

ز: بعد از «لولا» مانند: لولا انّه حاضر

ح: نائب فاعل باشد مانند: قل اوحى الىّ انّه استمع نفر من الجنّ‏

ط: خبر باشد از اسم معنا مانند: اعتقادى انّه الفاضل‏

ى: عطف باشد بر يكى از موارد مذكور مانند: الم تر انّهم فى كلّ واد يهيمون و انّهم يقولون ما لا تفعلون‏ شاهد در «و انّهم يقولون ...» است كه معطوف بر «انّهم فى كلّ واد ...» بوده و معطوف عليه در محل مفعول است لذا همزه ان مفتوح مى‏باشد از اينرو معطوف بر آن نيز بايد همزه‏اش مفتوح باشد.

5- در معطوف بر اسم انّ مكسوره دو وجه جائز است:

1- رفع به اعتبار محل‏

2- نصب به اعتبار لفظ مانند: انّ زيدا قائم و عمرو يا و عمروا

6- و امّا تعيين اسم انّ و تشخيص آن از خبر و سبب كسر يا فتح همزه انّ در جملات مذكور:

الف: انّ، به كسر همزه چون بعد از «كلّا» واقع شده و ضمير متّصل به آن اسمش و لظى خبرش مى‏باشد

ب: انّ، به فتح همزه چون نائب فاعل «اوحى» است، ضمير متّصل به آن اسمش و «استمع» خبرش مى‏باشد.

و «انّا» به كسر همزه چون بعد از «قال» آمده، ضمير متكلم اسمش و «سمعنا» خبرش مى‏باشد.

ج: «انّه» به كسر همزه چون بعد از قسم آمده و نيز بر سر خبرش لام درآمده، ضمير متصل به آن اسمش و «لحق» خبر آن مى‏باشد.

د: «انك» به كسر همزه چون بعد از قسم آمده و نيز چون بر سر خبرش لام درآمده، كاف اسمش و «لمن المرسلين» خبرش مى‏باشد.

ه: «انّه» به فتح همزه چون بعد از «لولا» آمده، ضمير متّصل به آن اسمش و «كان من المسبّحين» خبرش مى‏باشد

و: «بانّ» به فتح همزه چون حرف جارّ بر سرش درآمده، الله اسمش بوده، هو الحق خبرش مى‏باشد و نيز هردو «انّ» كه بعد از آن آمده به فتح همزه مى‏باشند چون معطوف به اوّلى هستند

ز: «انّك» به فتح همزه بوده چون مبتداء است، كاف اسمش بوده و «ترى» خبرش مى‏باشد

ح: «انّهم» به فتح همزه بوده چون بعد از «لو» واقع شده ضمير متّصل به آن اسمش و «آمنوا» خبرش مى‏باشد

ط: «انّا» به فتح همزه بوده چون فاعل است براى «لم يكفهم» ضمير متكلم اسمش و «انزلنا» خبرش مى‏باشد

ى: «انّكم» به فتح همزه بوده چون مفعول است براى «لا تخافون» ضمير «كم» اسمش و «اشركتم» خبرش مى‏باشد

ك: «انا» به كسر همزه بوده چون در ابتداء كلام است، ضمير متكلم اسمش بوده و «انزلناه» خبرش مى‏باشد.

ل: «انّ» به كسر همزه بوده چون در ابتداء صله موصول است، مفاتحه، اسمش بوده و «لتنوء» خبرش مى‏باشد.

م: «انّ» در هر سه مورد به كسر همزه مى‏باشد: اما در مورد اوّل چون بر سر خبرش «لام» درآمده و در اين مورد «كاف» اسمش بوده و «لرسول الله» خبرش مى‏باشد و امّا در مورد دوّم چون بعد از فعل قلبى يعنى «يعلم» آمده و اين فعل به واسطه «لام» از عمل معلّق شده و در اين مورد كاف اسم آن بوده و «لرسوله» خبرش مى‏باشد و امّا در مورد سوّم بخاطر آنكه بر سر خبرش «لام» درآمده همچون مورد اوّل «المنافقين» اسمش بوده و «لكاذبون» خبرش مى‏باشد

7- امّا تعيين فتحه يا كسره همزه «ان» در مثال‏ها و جملات مذكور:

1- همزه ان در اين مثال مكسور است چون ابتداء كلام مى‏باشد

2- همزه انّ در اين مثال مفتوح است چون فاعل واقع شده‏

3- همزه انّ در اين مثال مفتوح است چون مضاف اليه واقع شده‏

4- همزه ان در اين مثال مكسور است چون بعد از «قلت» قرار گرفته و مفعول آن مى‏باشد.

5- همزه ان در اين مثال مفتوح است چون نائب فاعل «سمع» است.

6- همزه انّ در اين مثال مكسور است چون در ابتداء كلام واقع شده‏

7- همزه انّ در اين مثال مكسور است زيرا هم در ابتداء كلام واقع شده و هم بر سر خبرش «لام» درآمده‏

8- همزه انّ در اين مثال مفتوح است چون مفعول «عرفت» مى‏باشد.

9- همزه ان در اين مثال مفتوح است چون بعد از «لو» قرار گرفته‏

10- همزه ان در اين مثال مفتوح است چون مبتداء مى‏باشد.

11- همزه ان در اين مثال مفتوح است چون حرف جارّ يعنى «من» بر سرش درآمده‏

8- امّا تركيب دو جمله مذكور:

الف: واو، عاطفه، اذان، اسم نكره، موصوفه، مبتداء، من الله، جار و مجرور، متعلق به استقر، صفت براى «اذان»، واو، عاطفه، رسوله، مضاف و مضاف اليه، معطوف به «اللّه»، الى النّاس، جار و مجرور، متعلّق به «اذان» ظرف لغو، يوم الحج، مضاف و مضاف اليه، مضاف ظرف بوده و متعلق است به «اذان»، «الاكبر»، صفت است براى «الحج» ان به فتح همزه، از حروف مشبهة بالفعل، الله، اسم براى «ان»، برئ، خبر براى «انّ» و جمله «ان الله برى» خبر براى «اذان»، من المشركين، جار و مجرور، متعلق به برئ، واو، عاطفه، رسوله، مضاف و مضاف اليه، معطوف به «اللّه».

ب: قل، فعل و فاعل، انّ، از حروف مشبهة بالفعل، ما، كافّه، انا، مبتداء، بشر، خبر براى «انا» مثلكم، مضاف و مضاف اليه، خبر دوّم براى «انا»، يوحى، فعل مجهول و نائب فاعل، الىّ، جار و مجرور، متعلّق به «يوحى» و جمله «يوحى الىّ» صفت است براى «بشر»، انّ، از حروف مشبهة بالفعل، ما، كافّه، الهكم، مضاف و مضاف اليه، مبتداء، اله، خبر و واحد صفت است براى اله.

 

پاسخ داده شده 7 مرداد 1398 توسط admin (مدیر کل سایت) (88,490 امتیاز)
...