به پایگاه پرسمان جامع عالِمون خوش آمدید , مکانی برای پرسش سوال و دریافت پاسخ از دیگر کاربران این مجموعه.
3 نفر آنلاین
0 عضو و 3 مهمان در سایت حاضرند

تمرینات کتاب هدایه فی النحو (69)

0 امتیاز
17 بازدید

1- معناى «ام» چيست؟ و فرق بين «او» و «امّا» چه مى‏باشد؟

2- شرائط استعمال «ام» متّصله را ذكر كنيد.

3- معناى «ام» منقطعه چيست؟

4- «ام» منقطعه در چند موضع استعمال مى‏شود؟

5- در جملات زير «ام» متصله را از منقطعه مميّز و مشخص كنيد.

الف: «إنّ الّذين كفروا سواء عليهم ءأنذرتهم أم لم تنذرهم لا يؤمنون» (ألبقرة: 2- 6)

ب: «ءأنتم أنزلتموه من المزن أم نحن المنزلون» (الواقعة: 56- 69)

ج: «أفلم يدّبّروا القرأن أم جائهم ما لم يأت آبآئهم الأوّلين أم لم يعرفوا رسلهم له منكرون أم يقولون به جنّة ...» (المؤمنون: 23- 68 الى 70)

د: «أأنتم أشدّ خلقا أم السّمآء بنيها رفع سمكها فسوّيها» (ألنّازعات: 79- 27 و 28)

ه: «ألهم أرجل يمشون بها أم لهم أيد يبطشون بها أم لهم أعين يبصرون بها أم لهم آذان يسمعون بها ...» (ألأعراف: 7- 95)

و: «... قل هل يستوى الأعمى و البصير أم هل تستوى الظّلمات و النّور، أم جعلوا للّه شركاء خلقوا كخلقه فتشابه الخق عليهم ...» (ألرّعد: 13- 16)

ز: «أفي قلوبهم مرض أم ارتابوا أم يخافون أن يحيف اللّه عليهم و رسوله ...» (ألنّور: 24- 50)

6- از سوره مباركه «طور» ام عاطفه را استخراج كرده و نوعش را بيان كنيد:

7- در پنج عبارت زير آنچه خطا هست را تصحيح كنيد:

1- «أفى الدّار أخى أم إبنى».

2- «سواء علىّ أبشرا كلّمت أم عمروا».

3- «أسعيدا لقيت أم ضربت».

4- «قال رجل: أإمام الجماعة عادل أم فاسق؟ فقال الآخر: نعم»

5- «ما أدرى أتقىّ ثمّ أم نقىّ»

8- سه آيه زير را تركيب كرده و اعراب كلماتشان را بيان كنيد:

الف: «أأنتم أنشأتم شجرتها أم نحن المنشئون» (ألواقعة: 56- 72)

ب: «سواء عليهم أستغفرت لهم أم لم تستغفر لهم لن يغفر اللّه لهم إنّ اللّه لا يهدى القوم الفاسقين» (ألمنافقون: 63- 6)

ج: «... أفلا تبصرون أم أنا خير من هذا الّذي هو مهين و لا يكاد يبين» (ألزّخرف: 43- 51- 52)

سوال شده 7 مرداد 1398 در هدایه توسط admin (مدیر کل سایت) (88,490 امتیاز)

1 پاسخ

0 امتیاز

1- ام به معناى عطف بوده و آن بر دو قسم است: متصله و منفصله.

معناى ام متصله: بواسطه «ام» متّصله از تعيين يكى از دو امر سؤال و پرسش مى‏شود با اين فرض كه سائل به ثبوت يكى از آن دو علم و يقين دارد منتهى معينا برايش معلوم نيست.

معناى ام منفصله: ام منفصله به معناى «بل» با همزه مى‏باشد.

فرق «ام» متصله با «او» و «امّا» آن است كه در سؤال با «او» و «امّا» سائل به هيچ يك از متعاطفين (معطوف و معطوف عليه) آگاه نيست ولى در سؤال با «ام» همانطورى كه گفتيم سائل بطور مبهم مى‏داند يكى از آن دو ثابت است منتهى معيّنا به آن عالم نمى‏باشد.

فرق ديگر آنكه در جواب سؤال با «ام» بايد بطور معيّن پاسخ سائل را داد ولى در جواب سؤال با «او» يا «امّا» مى‏توان «نعم» يا «لا» را آورد

2- شرائط استعمال «ام» متصله سه تا است باين شرح:

الف: بايد قبل از آن همزه واقع شود مانند: أزيد عندك ام عمرو

ب: بايد بعد از «ام» لفظى مماثل با آنچه بعد از همزه آمده بيايد لذا اگر بعد از همزه اسم آمده بعد از ام نيز بايد اسم بيايد مانند مثالى كه گذشت و اگر فعل آمده بعد از آن نيز بايد فعل بيايد مانند: أقام زيد ام قعد عمرو.

ج: ثبوت احد الامرين (معطوف و معطوف عليه) محقّق و حتمى بوده و استفهام از تعيين باشد لذا واجب است جواب «ام» را معيّنا بياورند و گفتن «نعم» يا «لا» كافى نيست لذا وقتى بگويند: أزيد عندك ام عمرو؟ بايد در جواب گفت: زيد عندى يا عندى عمرو

3- همان طورى كه گفتيم «ام» منقطعه به معناى «بل» با همزه مى‏باشد.

4- ام منقطعه در دو مورد استعمال مى‏شود:

1- در مورد خبر مثل: انّها لا بل ام هى شاة

2- در مورد استفهام مانند: أعندك زيد ام عندك عمرو

5- و امّا تمييز و تشخيص «ام» متّصله از منقطعه در جملات مذكور.

الف: «ام» در اين آيه متصله مى‏باشد.

ب: «ام» در اين آيه منقطعه است.

ج: تمام «ام» ها در اين آيه منقطعه مى‏باشند.

د: «ام» در اين آيه متّصله مى‏باشد.

ه: تمام «ام» ها در اين آيه منقطعه مى‏باشند

و: «ام» در هردو مورد منقطعه مى‏باشد.

ز: «ام» در اين آيه منقطعه مى‏باشد.

6- امّا استخراج «ام» عاطفه در سوره مباركه طور و بيان نوع آن:

آيه (15) أفسحر هذا ام انتم لا تبصرون‏ (ام) منقطعه است‏

آيه (30) ام يقولون شاعر ... الخ (ام) منقطعه است‏

آيه (32) ام تأمرهم احلامهم بهذا ام هم قوم طاغون‏ (ام در مورد اوّل عاطفه و متصله است و معطوف «تأمرهم» و معطوف عليه «يقولون» مى‏باشد و در مورد دوّم منقطعه مى‏باشد

آيه (33) ام يقولون‏ الخ (ام) در اين آيه متصله است، معطوف «يقولون» بوده و معطوف عليه «تأمرهم» مى‏باشد.

آيه (35) ام خلقوا من غير شى ام هم الخالقون‏ «ام» اوّل متصله بوده و معطوف «خلقوا» و معطوف عليه «يقولون» مى‏باشد و «ام» دوّم منفصله است.

آيه (36) ام خلقوا السّموات‏ الخ، ام عاطفه بوده و معطوف «خلقوا» و معطوف عليه «خلقوا» مى‏باشد و «ام» متّصله است‏

آيه (37) ام عندهم خزائن‏ الخ، ام اوّل منفصله بوده و «ام» دوّم عاطفه و متصله است، معطوف‏ «هم المصيطرون» و معطوف عليه‏ «عندهم خزائن ربك» مى‏باشد.

آيه (38) ام لهم سلّم‏ الخ «ام» عاطفه و معطوف «لهم سلّم» و معطوف عليه «عندهم خزائن» بوده و «ام» متّصله است.

آيه (39) ام له البنات‏ الخ «ام» در اين آيه شريفه منفصله مى‏باشد.

آيه (40) ام تسئلهم اجرا الخ «ام» منفصله است.

آيه (41) ام عنده الغيب‏ الخ، «ام» عاطفه و معطوف «عندهم» و معطوف عليه‏ «عندهم خزائن ربك» بوده و «ام» متصله است‏

آيه (42) ام يريدون كيدا الخ «ام» عاطفه بوده معطوف «يريدون» و معطوف عليه «يقولون» مى‏باشد و ام متصله است‏

آيه (43) ام لهم اله‏ الخ «ام» عاطفه بوده، معطوف «لهم» و معطوف عليه «عندهم الغيب» بوده و «ام» متصله است‏

7- و امّا تصحيح عبارات غلط ياد شده:

1- أاخى فى الدّار ام ابنى يا أفى الدّار اخى ام فى الدّار ابنى‏

2- سواء علىّ أبشرا كلّمته ام عمروا

3- ألقت سعيدا ام ضربته‏

4- قال رجل: أامام الجماعة عادل ام هو فاسق؟

فقال الآخر: امام الجماعة عادل.

5- ما ادرى أتقى ثمّ ام نقىّ ثمّ‏

8-الف: أ، به معناى استفهام، انتم، مبتداء، انشأتم، فعل و فاعل، خبر، شجرتها، مضاف و مضاف اليه، مفعول براى «انشأتم»، ام، عاطفه، نحن، مبتداء، المنشئون، خبرش و جمله اسميه، معطوف است به جمله «انتم انشأتم».

ب: سواء، مبتداء، عليهم، جار و مجرور، متعلق به استقّر، خبر، استغفرت، فعل و فاعل، در تأويل مفرد فاعل براى «سواء» و تقدير سواء عليهم الاستغفار مى‏باشد، لهم، جار و مجرور، متعلّق به «استغفرت» ظرف لغو، ام، حرف عاطف، متصله، لم تستغفر، فعل و فاعل، معطوف به «استغفرت»، لهم، جار و مجرور متعلق به «لم تستغفر»، لن، از حروف ناصبه، يغفر الله، فعل و فاعل، لهم، جار و مجرور، متعلق به «لن يغفر»، ان، از حروف مشبهة بالفعل، الله، اسم براى «انّ»، لا يهدى، فعل و فاعل، القوم، مفعول براى «لا يهدى» موصوف، الفاسقين، صفت براى «القوم».

ج: أ، به معناى استفهام، فاء، زائده، لا تبصرون، فعل و فاعل، ام، به معناى «بل»، أنا، مبتداء، خير، خبر، من، حرف جارّ، هذا، مجرور به «من» جار و مجرور، متعلق به خير، الذى، مشار اليه، هذا، اسم موصول، هو، مبتداء، مهين، خبر و جمله اسميه صله و عائد براى موصول، واو، حاليه، لا يكاد، از افعال مقاربه، ضمير مستتر در آن اسمش و «يبين» خبرش مى‏باشد و جمله «و لا يكاد يبين» محلّا منصوب است تا حاليه باشد.

پاسخ داده شده 7 مرداد 1398 توسط admin (مدیر کل سایت) (88,490 امتیاز)
...