به پایگاه پرسمان جامع عالِمون خوش آمدید , مکانی برای پرسش سوال و دریافت پاسخ از دیگر کاربران این مجموعه.
5 نفر آنلاین
0 عضو و 5 مهمان در سایت حاضرند

تمرینات کتاب هدایه فی النحو (74)

0 امتیاز
17 بازدید

1- حروف شرط را شمرده و بيان كنيد كه بر چه داخل مى‏شوند؟

2- فرق بين «اِن» و «لو» چيست؟

3- «ان» در چه امورى استعمال مى‏شود، با مثالهائى آن را توضيح دهيد.

4- «لو» بر چه دلالت مى‏كند، با مثال آنرا واضح كنيد.

5- وقتى قسم بر شرط مقدّم شود بيان كنيد:

اوّلا: فعلى كه حرف شرط بر آن داخل مى‏شود چه فعلى است؟

ثانيا: كداميك از قسم و شرط در لفظ نياز به جواب دارند؟

ثالثا: در جمله جواب چه چيز واجب مى‏باشد؟

6- از آيات ذيل حروف شرط را استخراج كرده و شرط و جزاء را معيّن نمائيد:

الف: «قل إن كنتم تحبّون اللّه فاتّبعونى يحببكم اللّه و يغفر لكم ذنوبكم و اللّه غفور رحيم» (آل عمران: 3- 31)

ب: «... و لو شآء اللّه لجعلكم أمّة وّاحدة و لكن ليبلوكم فى ما آتاكم ...» (ألمائدة: 5- 48)

ج: «قل للّذين كفروا إن ينتهوا يغفر لهم ما قد سلف و إن يعودوا فقد مضت سنّة الأوّلين» (ألأنفال: 8- 38)

د: «ان يمسسك بخير فهو على كلّ شى‏ء قدير» (ألأنعام: 6- 17)

ه: «لو نشآء لجعلناه حطاما فظلتم تفكّهون» (ألواقعة: 56- 70)

و: «لو نشآء جعلناه أجاجا فلو لا تشكرون» (ألواقعة: 56- 70)

ز: «... و إن خفتم عيلة فسوف يغنيكم اللّه من فضله ...» (التّوبة: 9- 28)

7- دو آيه زير را تركيب كرده و اعراب كلماتشان را معيّن نمائيد:

الف: «إن تجتنبوا كبآئر ما تنهون عنه نكفّر عنكم سيّئاتكم و ندخلكم مدخلا كريما» (ألنسآء: 4- 31)

ب: «لو أنزلنا هذا القرآن على جبل لرأيته خاشعا متصدّعا من خشية اللّه و تلك الأمثال نضربها للنّاس لعلّهم يتفكّرون» (ألحشر: 59- 21)

سوال شده 7 مرداد 1398 در هدایه توسط admin (مدیر کل سایت) (88,490 امتیاز)
ویرایش شده 7 مرداد 1398 توسط admin

1 پاسخ

0 امتیاز

1- حروف شرط سه‏تا هستند باين شرح: ان، لو، امّا.

اين حروف بر سر دو جمله داخل مى‏شوند اوّلى شرط و دوّمى جواب مى‏باشد اعم از آنكه هردو اسميّه بوده يا هردو فعليّه باشند يا يكى فعليه و ديگرى اسميّه آورده شده باشد.

2- فرق بين «ان» و «لو» اين است كه «ان» براى استقبال بوده اگرچه بر سر ماضى داخل شود بخلاف «لو» كه براى ماضى است اگرچه بر سر مضارع دربيايد

3- «ان» در امورى كه وقوع و عدم وقوعشان مشكوك است استعمال مى‏شود مانند: ان قمت قمت (اگر بايستى مى‏ايستم) در اين مثال قيام و عدم قيام مخاطب محتمل و مشكوك است و هيچ يك بر ديگرى ترجيح ندارد لذا در مورد مزبور «ان» بكار رفته است.

4- «لو» دلالت دارد بر نفى جمله دوّم (جواب) به سبب نفى جمله اوّل (شرط) مانند: لو كان فيهما آلهة الّا اللّه لفسدتا (اگر در آسمان و زمين خدايانى غير از حق‏تعالى مى‏بودند محقّقا آسمان و زمين فاسد مى‏گشتند).

5- اگر در موردى قسم بر شرط مقدم گردد:

اولا: واجب است فعلى كه حرف شرط بر آن داخل شده يا لفظا ماضى باشد مانند: و اللّه ان اتينى لاكرمتك چنانچه ملاحظه مى‏شود «اتيتنى» لفظا به صيغه ماضى است.

يا بايد معنا ماضى باشد مانند: و اللّه ان لم تأتنى لا هجرتّك (بخدا قسم اگر نزد من نيائى از تو دورى مى‏كنم).

و همانطورى كه مشاهده مى‏شود «لم تأتنى» اگرچه لفظا به صيغه مضارع است‏ ولى معناى آن ماضى است.

ثانيا: قسم محتاج به جواب است نه شرط فلذا در مثال اوّل «لاكرمتك» در مثال دوّم «لاهجرتّك» در لفظ جواب براى قسم بوده نه اينكه جزاء شرط باشند.

ثالثا: بر سر جمله جواب بايد «لام» يا اداتى كه بر سر جواب قسم مى‏آورند، آورد چنانچه در دو مثال مذكور مشاهده مى‏شود

6- و امّا استخراج حروف شرط از آيات مذكور و تعيين شرط و جزاء آنها:

الف: «ان» حرف شرط و «كنتم تحبّون» فعل شرط و «فاتّبعونى» جزاء شرط مى‏باشد

ب: «لو» حرف شرط و «شاء الله» فعل شرط بوده و «لجعلكم» جواب شرط مى‏باشد

ج: «ان» حرف شرط و «ينتهوا» فعل شرط و «يغفر» جواب شرط مى‏باشد و نيز «ان» دوّم حرف شرط و «يعودوا» فعل شرط و «فقد مضت» جواب شرط مى‏باشد

د: «ان» حرف شرط و «يمسك» فعل شرط و «فهو على كلّ شى قدير» جواب شرط مى‏باشد.

ه: «لو» حرف شرط و «نشاء» فعل شرط و «لجعلناه» جواب شرط مى‏باشد.

و: «لو» حرف شرط و «نشاء» فعل شرط و «جعلناه» جواب شرط مى‏باشد.

ز: «ان» حرف شرط و «خفتم» فعل شرط و «فسوف يغنيكم» جواب شرط مى‏باشد

7- و اما تركيب دو آيه مذكور:

الف: ان، حرف شرط، تجتنبوا، فعل و فاعل، فعل شرط، كبائر، مفعول براى «تجتنبوا» موصوف، ما، موصوله، صفت براى «كبائر»، تنهون، فعل مجهول با نائب فاعلش صله براى «ما»، عنه، جار و مجرور، متعلق به «تنهون» ظرف لغو، نكفّر، فعل و فاعل، جواب شرط، لفظا و محلّا مجزوم است، عنكم، جار و مجرور، متعلّق به «نكفّر» ظرف لغو، سيئاتكم، مضاف و مضاف اليه، مفعول براى «نكفّر»، واو، عاطفه‏  ندخلكم، فعل و فاعل و مفعول، معطوف به «نكفّر» لذا لفظا و محلّا مجزوم است، مدخلا، مفعول دوّم براى «ندخلكم» موصوف، كريما، صفت براى «مدخلا».

ب: لو، حرف شرط، انزلنا، فعل و فاعل، فعل شرط، هذا، مفعول براى «انزلنا، القرآن، مشار اليه براى «هذا»، على جبل، جار و مجرور، متعلق به «انزلنا» ظرف لغو، لرأيته، فعل و فاعل و مفعول، جواب براى «لو» خاشعا، مفعول دوّم براى «لرأيته» متصدعا، حال است از مفعول اوّل «رأيته»، من خشية، جار و مجرور، متعلق به «متصدعا»، الله، مضاف اليه براى «خشية»، واو، استينافيه، تلك، اسم اشاره، الامثال مشار اليهش، اسم اشاره با مشار اليه مبتداء، نضربها، فعل و فاعل و مفعول، خبر، للنّاس، جار و مجرور، متعلق به «نضرب» ظرف لغو، لعلّ، از حروف مشبهة بالفعل، هم، اسم براى «لعلّ»، يتفكرون، فعل و فاعل، خبر براى «لعلّ» و جمله «تلك الامثال الخ» محلّى از اعراب ندارد.

پاسخ داده شده 7 مرداد 1398 توسط admin (مدیر کل سایت) (88,490 امتیاز)
...